Opatrunki na rany z dużym wysiękiem - opatrunki wysokochłonne

Duży wysięk z rany – kiedy opatrunek musi być wysokochłonny

Uszkodzona tkanka w łożysku rany zaczyna wydzielać płyn – wydzielina zawiera m.in. cytokiny i enzymy, a namnażający się w niej drobnoustrój bywa przyczyną informacji o nieprzyjemnym zapachu z rany, jakie zgłasza pacjent. Jeśli opatrunek nie będzie skutecznie zabezpieczać rany, ta może się łatwo zakazić, a regularna ocena wydzieliny z rany pozwala w porę zareagować.

Prawidłowo dobrany opatrunek chroni ranę zarówno wtedy, gdy wysięku jest umiarkowanie dużo, jak i wtedy, gdy występuje niemal brak wysięku – w tym drugim przypadku sprawdzą się już inne, nienastawione na wysoką chłonność opatrunki.

Opatrunek	Rodzaj / skład	Zastosowanie
Suprasorb A	opatrunek z alginianu wapnia, dostępny również jako tamponada	oczyszcza ranę i pochłania dużą ilość wysięku, dobry wybór do ran głębokich
Suprasorb A + Ag	opatrunek przeciwbakteryjny z alginianu wapnia ze srebrem	odpowiednik Suprasorb A z dodatkiem jonów srebra – do ran zakażonych, zwalcza m.in. VRE, MRSA
Kaltostat	opatrunek z włókien alginianu wapniowo-sodowego	rany podkrwawiające o średniej ilości wydzieliny, bez cech zakażenia
Aquacel Extra	opatrunek żelujący, hydrowłóknisty	rany płytkie i głębokie z dużym lub umiarkowanym wysiękiem, bez cech infekcji
Aquacel Ag+ Extra	opatrunek przeciwbakteryjny, żelujący, hydrowłóknisty ze srebrem	rany płytkie i głębokie z dużym lub umiarkowanym wysiękiem, także zakażone
Aquacel Ag Foam Adhesive / Non Adhesive	opatrunek piankowy, żelujący, hydrowłóknisty, przeciwbakteryjny ze srebrem	rany płytkie i głębokie z dużym lub umiarkowanym wysiękiem; wersje na piętę (Heel) i kość krzyżową (Sacral)
Aquacel Foam Adhesive / Non Adhesive	opatrunek piankowy, żelujący, hydrowłóknisty (bez srebra)	rany płytkie i głębokie z dużym lub umiarkowanym wysiękiem; wersje na piętę i kość krzyżową (Sacral)
Biatain Silicone	opatrunek silikonowy, piankowy, samoprzylepny	dostosowuje się do łożyska rany, stosowany do ran ostrych i przewlekłych
Biatain Alginate Ag	wysokochłonny opatrunek alginianowy ze srebrem	zalecany do wypełniania zakażonych ran głębokich, ran o średnim lub dużym wysięku
Biatain Super Adhesive	wysokochłonny opatrunek hydrokapilarny, mocno przylepny	rany o wysięku od średniego do bardzo dużego, bez dodatkowej warstwy kontaktowej
Convamax Superabsorber Adhesive / Non-Adhesive	opatrunek chłonny (superabsorber)	rany z obfitym wysiękiem, wysoki poziom retencji płynów i bakterii
Vliwazell / Vliwazell Sterile	wielowarstwowy kompres z chłonną warstwą celulozową, wersja niesterylna lub jałowa	rany z silnym wysiękiem, zabezpiecza ranę przed infekcjami
Vliwasorb / Vliwasorb Sensitive	wysokoabsorpcyjny opatrunek chłonny, wersja z warstwą silikonową	pochłania większe ilości wysięku niż standardowe opatrunki, do różnego rodzaju ran
Vliwaktiv	opatrunek z węglem aktywnym	obok dużych ilości wysięku pochłania też nieprzyjemny zapach z rany, działanie przeciwbakteryjne
Vliwaktiv Ag / tamponada	opatrunek z węglem aktywnym i jonami srebra	zwiększone spektrum bakteriobójcze, zwalcza szczepy oporne (VRE, MRSA)
Askina Dressil Heel	dwuwarstwowy opatrunek piankowy o kształcie anatomicznym	rany w obrębie pięty i kostki, pochłania wysięk i amortyzuje

Hemostatyczne opatrunki absorpcyjne

Jako odmianę środków wysoko absorpcyjnych prezentujemy również opatrunki hemostatyczne, stosowane w chirurgii, np. Spongostan standard.

Opatrunki dobiera się zależnie od tego, czy wysięk jest mały (niski), umiarkowany (średni), czy obfity (duży) – inne opatrunki stosuje się do ran bez wysięku. Celowo umieściliśmy powyższe określenia w nawiasach, bo w praktyce spotkać można różną nomenklaturę.

Rana z wysiękiem – jak dobrać odpowiedni opatrunek

Rana z wysiękiem to rana, z której łożyska stale lub okresowo wydziela się płyn surowiczy, krwisty lub ropny. Aby dobrać odpowiedni opatrunek, trzeba ocenić trzy elementy: ilość wysięku, stan brzegów rany oraz to, czy doszło do zakażenia. W określeniu właściwego postępowania pomaga metodologia TIME^[2] – standardowa procedura doboru opatrunku do rany, uwzględniająca tkankę w łożysku rany, kontrolę infekcji, poziom wilgoci oraz stan brzegów rany.

Jeśli opatrunek spełnia swoje zadanie, nie ma sensu długo zastanawiać się nad wyborem. Osoby dokonujące bardziej pieczołowitej selekcji mogą jednak osiągnąć dodatkowe korzyści lecznicze, dobierając opatrunek pod konkretną etiologię – ranę ostrą, pooperacyjną lub jedną z ran przewlekłych.

Rany sączące – wysięk z rany i jak postępować z wysiękiem

Kontrola wysięku jest bardzo ważna, dlatego opatrunki do tamowania krwotoków i pochłaniania dużej ilości wysięku są konieczne w każdej apteczce, a także niezbędne w miejscach, w których prowadzi się operacje i zaopatrywania ran. Nie ma jednego wzorca postępowania odpowiedniego dla każdego typu rany – przede wszystkim trzeba odróżnić od siebie rany ostre i rany przewlekłe.

Tamowanie krwawienia w ranach ostrych zależy od ilości wysięku i stanu rany. Podkreślamy: jeśli wysięk jest niski lub umiarkowany, nie należy stosować opatrunków przeznaczonych do pochłaniania dużej ilości wysięku – spowolnią one leczenie rany. Z kolei absorpcja wysięku w leczeniu ran przewlekłych jest kluczowa zarówno w ranach zakażonych, jak i względnie oczyszczonych.

Pamiętajmy, że opatrunek powinien tworzyć optymalne środowisko gojenia rany, co wiąże się z:

• utrzymaniem wilgotnego środowiska rany, co stymuluje proces gojenia i poprawia wymianę gazową,
• zaopatrzeniem także brzegów rany,
• skutecznym pochłanianiem wysięku i zabezpieczaniem rany przed drobnoustrojami.

Specjalne opatrunki na rany głębokie i przewlekłe

Przy ranach głębokich oraz przy ranach trudno gojących się nadmierny wysięk może nie tylko utrudniać leczenie, ale też blokować niektóre metody terapii. Częstą decyzją jest zastosowanie opatrunków pochłaniających duże ilości wysięku, aby po skutecznym osuszeniu rany przejść do kolejnych faz leczenia.

Które opatrunki wybrać do ran głębokich

• Suprasorb A
• Suprasorb A+Ag
• Aquacel Extra
• Biatain Silicone (do 2 cm)
• Biatain Alginate Ag – do głębokich ran zakażonych

Opatrunki stosowane w leczeniu ran przewlekłych

• Biatain Silicone
• Eclypse
• Eclypse Adherent
• Aquacel Extra
• Advazorb

Opatrunek chłonny czy opatrunek hydrokoloidowy – co wybrać przy dużym wysięku

Opatrunek chłonny (superabsorber, opatrunek piankowy, opatrunek żelujący czy opatrunek z włókien alginianu) sprawdzi się tam, gdzie z rany wydziela się duża ilość płynu, a nadmiar wydzieliny trzeba szybko związać w strukturze opatrunku. Opatrunek hydrokoloidowy działa odmiennie – tworzy żel w kontakcie z wysiękiem i najlepiej sprawdza się przy wysięku małym lub umiarkowanym, a nie przy ranach z dużym wysiękiem, gdzie może się szybko przesiąkać. Dlatego do ran silnie sączących rekomendujemy raczej specjalistyczne opatrunki żelujące, hydrowłókniste i piankowe wymienione w tabeli powyżej niż klasyczny opatrunek hydrokoloidowy.

Leczenie ran silnie sączących – jak szybciej goić rany

Tamowanie krwotoku jest priorytetową czynnością w momencie, gdy występuje krwawienie. Nowoczesne opatrunki nie tylko chłoną duże ilości wysięku, ale też nie zajmują wiele miejsca, dzięki czemu łatwiej się je magazynuje i nakłada na ranę – z tego powodu są skuteczniejsze niż tradycyjna gaza.

Liczne badania prowadzone od klasycznej pracy Wintera z 1962 roku po współczesne przeglądy kliniczne pokazują, że czas leczenia w środowisku wilgotnym może skracać się nawet o połowę w stosunku do leczenia tradycyjną gazą^[1]. Kluczem jest leczenie ran w środowisku wilgotnym, co:

• ułatwia stałe oczyszczanie rany z resztek tkanek,
• zabezpiecza przed patogenami i zmniejsza ryzyko, że rana się zakazi,
• umożliwia wymianę gazową, co przyspiesza regenerację skóry oraz naskórkowanie.

Wysięk to materiał organiczny złożony z wody, elektrolitów, krwinek, enzymów – w tym proteaz i cytokin – a także pozostałości rozkładanych tkanek i drobnoustrojów. Nadmiar wydzieliny w ranach silnie sączących spowodowany jest często obrażeniami lub nieprawidłową pracą narządów i może przyczynić się do maceracji skóry wokół rany. Nieodpowiednie zarządzanie wilgotnym środowiskiem rany może doprowadzić do opóźnienia gojenia, a także do wtórnych uszkodzeń tkanki, takich jak właśnie maceracja.

Z tego powodu opatrunek stosowany na rany silnie sączące powinien mieć zdolność absorbowania i jednoczesnego zatrzymywania wysięku w swojej strukturze (retencji nadmiaru płynu), tak aby ten został odizolowany od rany, oczyszczał ją podczas wydzielania wysięku, nie kontaminował otoczenia poza opatrunkiem, a jednocześnie chronił ranę przed bakteriami.

Jeżeli z rany wydziela się nieprzyjemny zapach, warto sięgnąć po opatrunki z warstwą węgla aktywnego – pozwalają one skutecznie zniwelować nieprzyjemny zapach poprzez pochłanianie cząstek lotnych i ograniczają namnażanie drobnoustrojów w łożysku rany.

Opatrunki na rany z wysiękiem – jałowe czy niejałowe?

Niemal wszystkie opatrunki wysokochłonne są jałowe, chyba że na karcie produktu wskazano inaczej – przykładem opatrunku dostępnego w wersji niesterylnej jest Vliwazell. Warto też sprawdzić, czy dany opatrunek jest wodoodporny, jeśli pacjent ma kontakt z wodą (kąpiel, prysznic) w trakcie noszenia opatrunku.

Na rany silnie sączące stosuje się opatrunki przeznaczone zwykle do dłuższego utrzymywania na ranie – zazwyczaj od 3 do 7 dni. Jeżeli konieczna jest częstsza zmiana opatrunku, warto rozważyć wybór silniejszego absorbentu. Każdy opatrunek ma indywidualny, wskazany przez producenta okres stosowania i należy go bezwzględnie przestrzegać – nadmierny wysięk może przyczyniać się do skrócenia czasu utrzymywania opatrunku na ranie, a po przekroczeniu wskazanej ilości pochłanianego wysięku opatrunek trzeba zmienić.

Warto dodać, że w branży medycznej nazwa „opatrunki specjalistyczne" dzieli środki opatrunkowe zarówno ze względu na materiał, z jakiego zostały wykonane, jak i na zastosowanie – zobacz opatrunki specjalistyczne wg zastosowania oraz opatrunki specjalistyczne wg składu.

Zobacz też, jak skutecznie chronić tatuaż odpowiednim opatrunkiem, oraz popularny opatrunek na odleżyny – Granuflex. Na rany z małym i umiarkowanym wysiękiem można też stosować opatrunki uwalniające srebro na rany.

Czy konieczne jest stosowanie opatrunków antybakteryjnych?

Tylko wtedy, gdy doszło do zakażenia rany. Jeżeli nie ma oznak zakażenia, nie ma również konieczności stosowania opatrunku przeciwbakteryjnego – co więcej, liczne opatrunki pochłaniające wysięk same w sobie skutecznie izolują ranę, zapobiegając infekcjom.

Najczęściej zadawane pytania o opatrunki na rany z dużym wysiękiem

Czy opatrunki specjalistyczne przyspieszają gojenie ran?

Zdecydowanie tak. Badania nad środowiskiem wilgotnym w leczeniu ran, począwszy od pracy Wintera z 1962 roku, pokazują, że czas gojenia może się skracać nawet o połowę w porównaniu z tradycyjną gazą^[1], ograniczając jednocześnie ryzyko powikłań, takich jak maceracja skóry wokół rany.

Czy opatrunki specjalistyczne są samoprzylepne?

Zależy to od konkretnego opatrunku. Jeśli nie napisano tego w opisie, opatrunek jest nieprzylepny. Zwykle opatrunki do ran z dużym krwawieniem przylegają do rany bez konieczności przylepiania ich do skóry wokół rany i są zabezpieczane opatrunkiem zewnętrznym, np. bandażem kohezyjnym. Niektóre opatrunki są przylepne (adhesive) – w takim przypadku producent zwykle udostępnia też wersję nieprzylepną (non-adhesive).

W jaki sposób opatrunki uzyskują wysoką chłonność?

Opatrunki do pochłaniania dużych ilości wysięku zbudowane są z wykorzystaniem granulatu lub włókien, które pod wpływem kontaktu z wysiękiem przywierają do rany, pochłaniają go i wiążą w swojej strukturze, jednocześnie szczelnie zabezpieczając ranę przed bakteriami. To opatrunki wielowarstwowe, w których związany wysięk nie może się wydostać. Większość z nich sygnalizuje kolorem lub kształtem, że opatrunek jest już przepełniony wysiękiem i należy go zmienić. Dodatkowo są one zbudowane z materiałów delikatnych dla tkanek w łożysku rany, dzięki czemu nie uszkadzają nowo powstającego naskórka przy zmianie opatrunku.

Jak często zmieniać opatrunek na ranę silnie sączącą?

Standardowo co 3–7 dni, choć decyduje o tym ilość wysięku i stan rany, a nie sztywny harmonogram^[3] – jeśli opatrunek szybciej się przesiąka, warto wybrać silniejszy absorbent.

Co zrobić, gdy rana zaczyna mocniej sączyć?

Jeśli rana zaczyna intensywniej sączyć, to sygnał, by sprawdzić, czy dotychczasowy opatrunek nadal ma wystarczającą chłonność, a w terapii przewlekłych ran warto też skonsultować to z lekarzem lub pielęgniarką prowadzącą leczenie – zbyt częste przesiąkanie opatrunku może świadczyć o rozwijającym się zakażeniu.

Czym jest optymalne środowisko gojenia rany i jak je uzyskać?

W środowisku rany wilgotnej komórki mają zdolność migracji przez łożysko rany, a nie pod jego powierzchnią, jak ma to miejsce w przypadku ran suchych. Paroprzepuszczalność i utrzymanie odpowiedniej wilgotności oferuje wiele opatrunków z naszej oferty – nie tylko specjalistyczne opatrunki żelujące, ale też piankowe i alginianowe.

Źródła

1. Winter G.D., Formation of the scab and the rate of epithelialisation of superficial wounds in the skin of the young domestic pig, Nature, 1962, 193: 293–294 – klasyczna praca, która jako pierwsza wykazała szybsze gojenie ran w środowisku wilgotnym niż pod suchym strupem; jej wyniki potwierdzają późniejsze przeglądy kliniczne dotyczące opatrunków nowoczesnych.
2. Schultz G.S., Sibbald R.G., Falanga V. i wsp., Wound bed preparation: a systematic approach to wound management, Wound Repair and Regeneration, 2003, 11: S1–S28 – oryginalna publikacja opisująca metodologię TIME jako ramy postępowania w przygotowaniu łożyska rany.
3. Czas utrzymania opatrunku wysokochłonnego (zwykle 3–7 dni) jest zgodny z zaleceniami producentów oraz szpitalnymi formularzami postępowania z opatrunkami (np. wytyczne NHS dot. opatrunków zaawansowanych) i zawsze powinien być zweryfikowany indywidualnie na podstawie stanu rany i ilości wysięku.